₹170 કરોડની ‘શિક્ષાનેક્સ્ટ’ પહેલ લોન્ચ: 2029 સુધી 1.3 કરોડ બાળકોને AI આધારિત શિક્ષણનો લાભ
ભારતમાં વંચિત અને ઓછી સુવિધા ધરાવતા વર્ગોના બાળકો માટે શિક્ષણની ગુણવત્તા ઉંચી લાવવા ‘શિક્ષાનેક્સ્ટ’ નામની બહુમૂલ્ય અને બહુવર્ષીય પહેલનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. ₹170 કરોડના આ મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ 2029 સુધીમાં દેશભરના 1.3 કરોડથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ સુધી ટેકનોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત શિક્ષણની તકો પહોંચાડવાનો છે.
આ પહેલનું લોન્ચિંગ નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ‘ઇન્ડિયા એઆઇ ઇમ્પેક્ટ સમિટ’ દરમિયાન ભારત સરકારના શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન અને શિક્ષણ મંત્રાલયના સચિવ સંજય કુમાર (આઈએએસ)ની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું.
કોણ છે મુખ્ય ભાગીદારો?
‘શિક્ષાનેક્સ્ટ’ને અનેક અગ્રણી પરોપકારી સંસ્થાઓનું સમર્થન પ્રાપ્ત થયું છે.
Reliance Foundation – સ્થાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર
Bill & Melinda Gates Foundation – સ્થાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર
Central Square Foundation – મેનેજિંગ પાર્ટનર
Michael & Susan Dell Foundation – સહ-ભંડોળ ભાગીદાર
આ ગઠબંધનનો મુખ્ય ફોકસ એ છે કે, એડટેક અને એઆઇ માત્ર પ્રયોગાત્મક સ્તરે મર્યાદિત ન રહે, પરંતુ સરકારી શાળાઓમાં વ્યાપક રીતે અમલમાં આવી શિક્ષણના માપી શકાય એવા પરિણામો આપે.
‘વિકસિત ભારત 2047’ તરફનું પગલું
લૉન્ચિંગ પ્રસંગે શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને જણાવ્યું કે, ટેકનોલોજી અને એઆઇ હવે શિક્ષણ ક્ષેત્રે પરિવર્તન લાવનાર મુખ્ય સાધન બની રહ્યા છે.
તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે એડટેકને ‘સબકા એડટેક’ બનાવવાની જરૂર છે — એટલે કે ટેકનોલોજીનો લાભ દેશના દરેક વિદ્યાર્થી સુધી પહોંચે. ભારત ગ્લોબલ સાઉથ માટે ગુણવત્તાયુક્ત અને સસ્તું એડટેક મોડેલ રજૂ કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
ત્રણ મુખ્ય કાર્યક્રમો પર આધારિત પહેલ
‘શિક્ષાનેક્સ્ટ’ ત્રણ પરસ્પર જોડાયેલા કાર્યક્રમો દ્વારા કાર્ય કરશે:
1️⃣ એડટેક સ્કેલ-એક્સ
જે સોલ્યુશન્સ પહેલેથી જ સફળ સાબિત થયા છે, તેમને રાજ્યની શિક્ષણ પ્રણાલીઓ અને સમુદાય કાર્યક્રમો સાથે જોડીને મોટા પાયે અમલમાં મૂકવાનો ઉદ્દેશ.
2️⃣ એડટેક એક્સિલરેટર
ભારતની વિવિધ ભાષાઓ અને વર્ગખંડોની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ નવા એડટેક અને એઆઇ સોલ્યુશન્સના વિકાસ અને વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન.
3️⃣ એડટેક એન્ડ એઆઇ ઇનોવેશન હબ
ઉભરતા એડટેક સંશોધનોને શોધવા, પરીક્ષણ કરવા અને પ્રમાણિત કરવા માટેનો સહયોગી પ્લેટફોર્મ.
આ ત્રણેય કાર્યક્રમોમાં મજબૂત ડેટા અને પુરાવા આધારિત અભિગમ અપનાવવામાં આવશે, જેથી “શું કારગત છે અને કયા સંજોગોમાં” તેની સ્પષ્ટ સમજણ વિકસે.
ભાગીદારોના અભિપ્રાયો
ભાગીદારોના મતે, વ્યક્તિગત અને ટેકનોલોજી આધારિત શિક્ષણ સાધનો બાળકોની શીખવાની ગતિ વધારી શકે છે. AI યુગમાં ભારત પાસે પહેલેથી જ પ્રારંભિક શિક્ષણ સુધારાના મજબૂત પાયા છે, અને હવે તેનો વ્યાપ વધારવાનો સમય આવી ગયો છે.
રિલાયન્સ ફાઉન્ડેશનના પ્રતિનિધિએ જણાવ્યું કે, દેશભરમાં 5G અને ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી વધતા, ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણને અંતિમ ગામ સુધી પહોંચાડવાની અનોખી તક ઉપલબ્ધ બની છે.
ગેટ્સ ફાઉન્ડેશનના પ્રતિનિધિએ ઉમેર્યું કે જનરેટિવ AI ના ઉદ્ભવ સાથે શિક્ષણમાં ગુણવત્તા અને સમાનતાને કેન્દ્રમાં રાખતી પહેલો હવે વધુ જરૂરી બની છે. સેન્ટ્રલ સ્ક્વેર ફાઉન્ડેશનના મતે, ટેકનોલોજીનું મૂલ્ય ત્યારે જ છે જ્યારે તે વર્ગખંડમાં વાસ્તવિક અને માપી શકાય તેવા પરિણામો આપે.
સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતા
લૉન્ચિંગ કાર્યક્રમ દરમિયાન શિક્ષણ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, સંશોધકો, શિક્ષણશાસ્ત્રીઓ અને વિવિધ એડટેક સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ પહેલ ભારતના દરેક બાળક માટે ગુણવત્તાયુક્ત, સમાન અને ટેકનોલોજી આધારિત શિક્ષણ સુલભ બનાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન માનવામાં આવી રહી છે.
શિક્ષાનેક્સ્ટ શું છે....?
‘શિક્ષાનેક્સ્ટ’ માત્ર એક ભંડોળ યોજના નથી, પરંતુ એ ભારતના શિક્ષણ પ્રણાલીને ડિજિટલ અને AI યુગ માટે તૈયાર કરવાની વ્યૂહાત્મક પહેલ છે. જો આ પહેલ પોતાના નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકો હાંસલ કરે છે, તો 2029 સુધીમાં કરોડો બાળકો માટે શીખવાની નવી દિશા ખુલશે — જે ‘વિકસિત ભારત 2047’ના સપનાને સાકાર કરવાની દિશામાં એક સશક્ત પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
અહેવાલ: રોહિત પઢિયાર, ભુજ
મો.966 492 8653
અમારી સાથે જોડાવા માટે અહીં ક્લિક કરો.
ધ ન્યુઝ ટાઈમ્સ તમને સમાચારોથી હંમેશા અવગત રાખશે.
0 Comments